Groter munisipaliteite kan nie swak bestuurspraktyke regstel nie – AfriForum
Die grootte van ’n munisipaliteit bepaal nie of inwoners betroubare dienslewering ontvang nie. Goeie bestuur, bevoegde amptenare, behoorlike finansiële beheer en doeltreffende toesig deur munisipale rade bepaal dit wel. AfriForum waarsku daarom teen voorstelle om munisipaliteite saam te smelt in die hoop dat die verskuiwing van munisipale grense die diepgewortelde bestuursprobleme wat munisipaliteite regoor Suid-Afrika ervaar, sal oplos.
Dit volg op kommentaar deur Nomvula Mokonyane, eerste adjunksekretaris-generaal van die ANC, dat die party ’n fundamentele hersiening van die land se munisipale grense oorweeg, insluitend die moontlike samesmelting van Johannesburg, Tshwane en Ekurhuleni tot ’n enkele “megastad”.
AfriForum is van mening dat Suid-Afrika se munisipale krisis nie bloot daaraan toegeskryf kan word dat munisipaliteite te klein is nie. Ernstige bestuurs-, finansiële- en diensleweringsprobleme kom voor in munisipaliteite van uiteenlopende groottes. Groot metropolitaanse munisipaliteite ervaar baie van dieselfde probleme as kleiner munisipaliteite, waaronder vervalle infrastruktuur, finansiële wanbestuur, onstabiele politieke leierskap en gebrekkige dienslewering.
Volgens Morné Mostert, bestuurder van Plaaslikeregeringsake by AfriForum, hou die moontlikheid van groter munisipaliteite die gevaar in dat dit bloot groter administratiewe stelsels skep sonder om die onderliggende oorsake van munisipale verval aan te spreek.
“Die probleem is nie waar die munisipale grens getrek word nie, maar wat binne daardie grens gebeur. ’n Groter munisipaliteit lei nie outomaties tot beter bestuur, duideliker beheer of verbeterde dienslewering nie. Indien die politieke leierskap en munisipale administrasie nie daarop gefokus is om volhoubaar basiese dienste aan inwoners te lewer nie, sal die uitbreiding van die munisipaliteit bloot die gebied vergroot waarin dié mislukkings voorkom,” sê Mostert.
Korrupsie en die misbruik van openbare hulpbronne is besonder vernietigend vir plaaslike regering. Waar munisipale hulpbronne van hul bedoelde doel weggelei word, ly dienslewering onvermydelik daaronder. Geen grensverskuiwing kan vergoed vir ’n administrasie waarin aanspreeklikheid, gevolgbestuur en die verantwoordelike aanwending van openbare fondse verwaarloos word nie.
Hoewel die voorstel waarna Mokonyane verwys in hierdie stadium eerder na ’n politieke beleidsvoorstel lyk as ’n formele aankondiging om die drie Gautengse metro’s saam te smelt, sal enige poging om munisipale grense te verander aan die toepaslike grondwetlike en statutêre prosesse moet voldoen, insluitend die onafhanklike munisipale afbakeningsproses en die vereiste geleenthede vir openbare deelname.
AfriForum sal enige stappe om hierdie politieke voorstel in regeringsoptrede te omskep, noukeurig monitor. Indien ’n formele proses ingestel word om munisipaliteite, insluitend Johannesburg, Tshwane en Ekurhuleni, saam te smelt, sal AfriForum die proses, die nakoming van toepaslike regsvereistes en die finansiële en diensleweringsimplikasies daarvan deeglik ondersoek.
“Inwoners behoort nie in al hoe groter munisipale strukture ingedwing te word bloot omdat die regering versuim het om die bestaande strukture te laat werk nie. Indien hierdie voorstel verder as ANC-beleid vorder en in ’n formele proses ontwikkel, sal AfriForum waar toepaslik daaraan deelneem en alle beskikbare remedies oorweeg om die belange van geraakte gemeenskappe te beskerm,” sluit Mostert af.
