NVG moet weereens betaal ná nog ’n suksesvolle private vervolging deur AfriForum
AfriForum se privaatvervolgingseenheid het nóg ’n kostebevel verkry wat die Nasionale Vervolgingsgesag (NVG) verplig om die koste te dek van ’n suksesvolle private vervolging – hierdie keer teen ’n verkragter. Die KwaNojoli-landdroshof het die bevel op Maandag, 14 September, toegestaan – dieselfde dag waarop die hof Isaac Andile Memese se aansoek om appèl teen sy skuldigbevinding en tronkstraf van 20 jaar vir die verkragting in 2017 van Celeste Gouws (wat toestemming gegee het om geïdentifiseer te word) van die hand gewys het. Memese is op 5 Maart vanjaar skuldig bevind en gevonnis.
Memese het die aand van 2 September 2017 saam met Gouws en haar vriend alkohol gedrink totdat Gouws erg dronk was. Vroeër die aand het Gouws haar vriend ontbied omdat sy vermoed het dat Memese ongewenste seksuele toenadering soek. Die vriend het Gouws in die bed gesit en die perseel saam met Memese verlaat. Memese sou egter kort daarna terugkeer en Gouws seksueel aangerand.
Die saak het ’n lang en uitgerekte geskiedenis. Die NVG het die nolle prosequi-sertifikaat op 30 Julie 2020 uitgereik; die verhoor het op 13 Julie 2021 begin, waartydens die beskuldigde onskuldig gepleit het; die private vervolger het sy saak op 23 Februarie 2022 gesluit; die verdediging het sy saak op 20 April 2023 gesluit; die partye het op 12 Julie 2024 slotbetoë gelewer; en die uitspraak sou na verwagting op 26 November 2024 gelewer word, maar is – na verskeie uitstelle – uiteindelik op 5 Maart vanjaar gelewer. Tussen al hierdie datums was daar talle ander hofverskynings vir uitstelle wat nietemin die teenwoordigheid van die Private Vervolgingseenheid se span vereis het, asook die noodsaaklikheid om die reis van 800 km van Gauteng na die Oos-Kaap af te lê.
Al hierdie uitgawes, insluitend die koste van advokate Gerrie Nel en Phyllis Vorster, sal in berekening gebring word wanneer die faktuur by die NVG ingedien word.
Ingevolge artikel 15(2) van die Strafproseswet kan die hof gelas dat die NVG en die beskuldigde die private vervolger se koste en uitgawes betaal indien private vervolging ingestel word nadat die staat geweier het om te vervolg, en die beskuldigde skuldig bevind word. Dit is die derde sodanige kostebevel wat deur AfriForum se privaatvervolgingseenheid verkry is. In Mei 2025 het die Johannesburgse landdroshof koste aan die eenheid toegeken nadat dié hof Alexi Bizos se aansoek om verlof tot appèl teen sy skuldigbevinding aan aanranding met die opset om ernstige liggaamlike leed te berokken aan sy eksvrou, Monique van Oosterhout, van die hand gewys het. In Maart verlede jaar het die Mamelodi-landdroshof die NVG gelas om die koste te dek van die private vervolging van Irvin Thabo Ngobeni, wat skuldig bevind is aan die aanranding van sy buurvrou, Nthabiseng Sebothoma.
Barry Bateman, woordvoerder van AfriForum se privaatvervolgingseenheid, sê die besluit beklemtoon opnuut die kritieke rol wat die burgerlike samelewing speel om die leemtes te vul wat deur staatsinstellings gelaat word wanneer hulle misdaadslagoffers in die steek laat. “Privaatvervolgings is duur en buite die bereik van die meeste misdaadslagoffers. Die privaatvervolgingseenheid is dus ’n groot dank verskuldig aan die meer as 300 000 AfriForum-lede wie se vrygewigheid ons in staat stel om voort te gaan om vir slagoffers te veg, veral slagoffers van geslagsgebaseerde geweld. Hierdie kostebevel kom op ’n tydstip van verskerpte ondersoek na die regering se versuim om die kwesbaarstes in die samelewing te beskerm. Solank die polisie en die NVG vroue in die steek laat, sal die privaatvervolgingseenheid steeds vir hulle veg,” sê Bateman.
