AfriForum le March and March di bopa sehlopha sa tirišano bakeng sa go thuša setšhaba
Mokgatlo wa ditshwanelo tša batho wa AfriForum le mokgatlo wa March le March ba ile ba tsenela ka go tsepelela go hola ditšhaba le badudi ba maemo a fase nakong ya ketelo ya March le March go AfriForum ka la 18 Phato 2026. Nakong ya seboka go ile gwa ahlaahlwa ditlhohlo le dikgahlego tše di kgethegilego le tše di abelanwago, gotee le ditharollo tše di kgonegago le tirišano. Baemedi ba March le March, bao ba bego ba eteletšwe pele ke mothomi wa yona, Jacinta Ngobese-Zuma, ba kopane le CEO ya AfriForum, Kallie Kriel, le baemedi go tšwa mokgatlong wo wa ditokelo tša batho.
Go rulaganywa ga ditšhaba, masolo a go aga bokgoni ao a lebišitšwego go kaonafatša maemo a bona a leago le ekonomi ka gare ga tlhako ya molao, tšwetšopele ya thuto ya polelo ya gae le thuto ye e šomago gabotse le ye e hwetšagalago, gammogo le tšwetšopele ya go phedišana ka khutšo di ile tša hlaolwa bjalo ka mafelo a go kgona go dirišana. Go feta moo, mekgatlo e dumelelane go tšwetša pele mmogo merero ya semolao ya kgahlego ya mohlakanelwa le go thekgana ka ditaba tše di amanago le pušo ya molao le ntwa kgahlanong le bosenyi ka ditšhabeng, go akaretša le bofaladi bjo bo sego molaong.
Go ya ka Ngobese-Zuma bohlokwa bja go hloma Afrika Borwa ye e kopanego ye e theilwego godimo ga mehola ya ubuntu, tlhompho ya ditumelo tša setšo le tša sedumedi tša ditšhaba le pušo ya molao ke tše kgethwa, gomme mehola ya motheo ya Matšhe le Matšhe ke ditokelo tša batho tša lefase ka bophara go badudi ka moka ba Afrika Borwa, moo thuto e lego motheo wa katlego ya setšhab. Mokgatlo o dumela gore mekgwa e swanetše go hlongwa go netefatša gore ditšhaba di a dirišana go dira gore mmušo o ikarabele le go netefatša gore molao o a latelwa ke yo mongwe le yo mongwe.
Mokgatlho o dumela gore melelwane e e sa sireletsegang e na le ditlamorago tse di masisi mo ikonoming e e bokoa. Kgolo ya kgwebo ya dithoto e e golang ka lobelo e e seng ka fa molaong e ama dikgwebo e bile e ka nna ya dira gore batho ba latlhegelwe ke ditiro. Bosenyi bo tswelela go baka tshenyo mo baaging, mme mekgatlho ya baagi e tshwanetse go dirisana mmogo go tlhoma dithulaganyo tsa go dira gore go nne le tshireletsego mo baaging. Mokgatlho o dumela gore ditiro tsa bonweenwee le go tlhoka dikgono-tiro ga bangwe, kgotsa ga bontsi mo pusong, go tlhoka tlhokomelo e e potlakileng e bile tirisanommogo ya mekgatlho e e farologaneng ya baagi, e e sa rotloediweng fela ke mowa wa bopolotiki o o sa solegeleng ope molemo, e botlhokwa fela thata gore bosenyi bo fedisiwe.”
“Mokgatlo o dumela gore tswalano ye botse magareng ga mekgatlo ye mebedi e ela hloko gore, le ge e le gore di na le ditaba tše dintši tše di swanago tša kgahlego, gape go na le ditaba tšeo di tla fapanago ka tšona. Ka gona, tswalano e theilwe godimo ga tlhompho ya go hlomphana, ka mahlakore ka bobedi a dumelago go tlaleletša le go hlohla yo mongwe le yo mongwe ka go phegelela maikemišetšo a go aga Afrika Borwa ye e kopantšwego yeo e amogelago phapano, o realo Ngobese-Zuma.
Kriel o gatelela gore AfriForum e šetše e šomišana le mekgatlo le ditšhaba tšeo di abelanago boitlamo bja yona bja go aga bokamoso bjo bokaone go batho ba naga. “Motho a ka tlhopha go dirisana mmogo fa re dumalana le fa re na le dikgatlhegelo tse di tshwanang. Motho a ka kgetha go dirišana moo re dumelelanago le moo re nago le dikgahlego tše di swanago. Re ka se dumelele go se kwane ditabeng tše itšego go šitiša tirišano yeo e ka holago kudu. Go na le dinako tšeo go lego bohlokwa go ipelaetša kgahlanong le go palelwa ga mmušo, eupša go bohlokwa kudu go diriša diatla tša rena go aga bokamoso bjo re bo nyakago. AfriForum e ikemišeditše go abelana, ka boikokobetšo le ka pepeneneng, seo se šomilego le seo se sa šomelago rena mo mengwageng ye 20 ya go feta ge re be re aga mokgatlo wo go tloga fase go ya go maloko a 300 000. Re lebeletše pele go šoma le March le March maitekong a bona a go hloma mokgatlo wo o tsepeletšego setšhabeng wo o ka kaonafatšago maphelo a batho ba tlwaelegilego maemong a ka tlase”, Kriel o realo.
Nakong ya kopano, ditlhohlo tše di fapafapanego tše di tšweletšego go tšwa go go palelwa ga mmušo di ile tša ahlaahlwa, go akaretšwa go wa ga taolo ya mellwane le thibelo ya bosenyi ye e sa lekanego, yeo e tlogelago ditšhaba ka tlase ga tšhošetšo ya bosenyi. Go palelwa ga tsamaiso ya thuto mo setšhabeng e ne e le kgang e nngwe e e botlhokwa e go neng ga buisanwa ka yone.
Ditharollo tše di kgonegago tšeo ditšhaba di ka di tšweletšago le go di diriša ka bobona, gotee le dibaka tša tirišano, le tšona di ile tša ahlaahlwa. Tše di akareditše ditsela tša go rulaganya ditšhaba le go hlaola magato a semolao a go kaonafatša polokego ya setšhaba. Tlhabollo ya temo, go lota boitsebišo le bohwa, thuto, tlhahlo le tlhabollo ya mabokgoni le tšona di ile tša ahlaahlwa bjalo ka mafelo ao go ona ditšhaba di ka kgathago tema ea gago.
Go ya ka Barend Uys, Hlogo: Dikamanotshomisano tsa merafe ya ditso tsa go fapana, AfriForum e aga dikamano tše botse le go dirišana le mekgatlo le ditšhaba tša setšo go ya ka kamogelo le tlhompho ya go hlomphana. “Re dira mošomo wo ka gobane re dumela gore se se bohlokwa go netefatša katlego, go phedišana ka khutšo ga ditšhaba ka moka ka nageng. Mošomo wa rena o lebišitšwe go batho ba maemo a tlase, gomme ka go realo re tlwaelane kudu le ditlhohlo tšeo batho ba tlwaelegilego ba lebanego le tšona, gotee le baetapele ba setšo le ditšhaba tša bona. Setšhaba se sengwe le se sengwe, mokgatlo le moetapele yo mongwe le yo mongwe yo a kgethago go rwala boikarabelo bja bokamoso bja gagwe le go tsenya letsogo go ageng bokamoso bjo bokaone bakeng sa bana ba rena, bjo bo theilwego godimo ga mehola ya setšo e bjalo ka malapa ao a phetšego gabotse, boikarabelo, kwelobohloko le tlhompho le pono yeo e abelanwago, ke mogwera wa bohlokwa go rena. Ke ka moo AfriForum e šetšego e tsene ditumalano tsa tirisanommogo mme e dira le, gareng ga mekgatlo e mengwe, AmaBhele KaJamangile, Barolong Boo Seleka, Batlharo Boo Tokwana Ba Ga Masibi, Batlokoa Ba Mota, Batlharo Ba Ga Motlhware, Mokgatlo wa Vulamehlo Kusile le Magosi a Afrika Borwa (Royal Leaders of South Africa [ROLESA]) “, go hlalosa jalo Uys.
“Melao ya mmušo yeo e fokolago le dikgopolo tšeo di fetilwego ke nako ke tšona di hlolago mathata a mantši ao a lebanego le ditšhaba go kgabaganya selete sa SADC. Mmušo wo o eteletšwego pele ke ANC ga o dire selo go kgothaletša dinaga tša tikologong ye go amogela melawana yeo e ka kaonefatšago maemo dinageng tša gabo tšona le go thibela go kgeregela ka ntle le molao Afrika Borwa. Ge e le gabotse, ka ditsela tše dingwe ANC e phegelela maano a swanago a go senya, ao a tlaleletšago mathateng ao re lebeletšanago le ona mo nageng ya rona. Go molaleng gore ANC le mmušo wo e o etelelago pele ga di etiše dikgahlego tša badudi pele, eupša go e na le moo di etiša dikgahlego tša tšona le tša bagwera ba tšona ba kgale ba dipolitiki le ba dikgopolo. Bao ba nyakago go bona bokamoso bjo bo botse bja Afrika Borwa ba tla swanelwa ke go dira gore mebušo e ikarabele mola gape ba tšea maikarabelo a go aga bokamoso bjoo ka bobona,” ho phetha Kriel.
AfriForum le March le March di tiišetša gore dikgahlego tša ditšhaba le badudi ka mehla di swanetše go tšwetšwa pele ka khutšo le ka gare ga tlhako ya molao, le gore bošoro le go tšhošetša ga di na sebaka maitekong a.
Sepedi
