Umbiko we-AfriForum uveza ubudlova bokuhlaselwa emapulazini
Umbiko omusha we-Afriforum – ohlaziya izigameko ezihlukene ezingama-47 zokuhlaselwa ngodlame emapulazini, ezenzeka esikhathini esiyiminyaka eyisikhombisa – uveza umkhuba wokuhlushwa okuphindaphindayo lapho abahlaseli basebenzisa khona izindlela ezahlukene ezihlonziwe ukuhlukumeza izisulu ngokomzimba nangokomzwelo. Lombiko, othi Okungaphezu kokuphanga: Udlame ngesikhathi sokuhlaselwa kwamapulazi nezindawo ezincane zokulima eNingizimu Afrika, 2019–2025, kukhishwe umbiko namuhla oqinisekisa ukuthi udlame olukhulu oluhambisana nokuhlaselwa kwamanye amapulazi lukhombisa ukuthi lezi zigameko azizona nje izigameko zokuphanga.
Ngokusekelwe kulolu cwaningo, inhlangano yamalungelo omphakathi iphetha ngokuthi udlame olusetshenziswe ngesikhathi sokuhlaselwa kwamapulazi okuhlaziyiwe lunohlobo olungabizwa ngempela ngokuthi ukuhlukumeza ngesihluku; ukuthi ukuhlukunyezwa okwenzeka ngesikhathi sokuhlaselwa emapulazini kuyinto eyenzeka ezweni lonke; nokuthi kungabekwa ubufakazi bokuthi ukuhlaselwa emapulazini empeleni kuyizigaba zobugebengu obungajwayelekile.
Ucwaningo lwe-AfriForum luveza ukuthi izisulu zokuhlasela okucwaningiwe zabhekana nokuhlukunyezwa okuphindaphindiwe, ukushiswa, ukugwazwa, ukuminywa, kanye nokuhlukunyezwa okukhulu ngokomzimba, ngokomzwelo nangokocansi. Ucwaningo luveza imiphumela emine ebalulekile, luqokomisa ukuthi ukuhlaselwa kwamapulazi okubandakanya ukuhlushwa kunezici ezifanayo mayelana nezikhali ezisetshenzisiwe, ukulimala ngokomzimba okubangelwe yizisulu, ukusetshenziswa kokuphanga, kanye nokusetshenziswa kobudlova obedlulele.
Ngokusho kukaJacques Broodryk, oyiNhloko Yezikhulumeli ze-AfriForum kwezokuphepha kwemiphakathi, ukuhlasela okunodlame olukhulu okucwaningiwe akugcini engxenyeni eyodwa yezwe. “Lokhu kuhlasela okunonya kwenzeka kuzo zonke izifundazwe futhi kuqinisekisa ukuthi ukuhlaselwa eapulazini kuyinkinga kazwelonke yokuphepha kwasemakhaya edinga impendulo eqondiwe futhi ekhethekile,” kuchaza uBroodryk.
Ngakho-ke i-AfriForum iphinde icele uhulumeni ukuthi aqaphele ukuhlaselwa kwamapulazi njengobugebengu obubalulekile futhi alwe nabo – njengobunye ubugebengu obubalulekile (njengokuphanga imali ngezimoto, ubudlova obusekelwe kubulili, ukumba izimayini okungekho emthethweni, kanye nokushushumbiswa kwezilwane zasendle) – ngokusebenzisa indlela namasu akhethekile.
“Uma uhulumeni engavuma ukuthi ukuphangwa kwezimoto ezithutha imali kanye nokushushumbiswa kwezilwane zasendle kuyizigameko ezihlukile, bese eza namasu akhethekile okulwa nalezi zinsongo, asikho isizathu esinengqondo sokuthi ukuhlaselwa kwamapulazi kuphathwe ngendlela ehlukile,” kugcizelela uBroodryk. “Uhlobo lokuhlaselwa kwamapulazi ludinga ubuhlakani obukhethekile, uphenyo oluqondiwe, izinsizakusebenza ezifanele zokuqapha, kanye nokubambisana okuphumelelayo nemiphakathi yasemakhaya.”
I-AfriForum iphinde icenge uhulumeni nabaholi bezepolitiki ukuthi bakugxeke ngokuqinile nangokucacile ukukhuluma okuvusa imizwa emibi nokugcwele inzondo okuqondiswe emiphakathini yabalimi baseNingizimu Afrika – njengengoma ethi “Kill the Boer”.
“Abaholi bezombusazwe abakwazi ukuthi bathi bazimisele ngokulwa nodlame kanti bathula lapho amazwi avusa imizwa emibi aqondiswe emphakathini othile eyamukeleka njengento ejwayelekile,” kusho uBroodryk.
Umbiko wakamuva we-AfriForum uqinisekisa kabanzi ukuthi imiphakathi yasemaphandleni ayikwazi ukuthembela kuphela empendulweni kahulumeni maqondana nobugebengu obunodlame. “Nakuba umthwalo wemfanelo wokuphepha komphakathi ngokomthethosisekelo ulele kuhulumeni, imiphakathi kumele inikwe amandla okuba neqhaza elibonakalayo ekuzivikeleni, ikakhulukazi lapho izinsiza zamaphoyisa kanye nekhono lokuphendula kunganele,” kugcizelela uBroodryk.
Ngakho-ke, i-AfriForum izoqhubeka nokwandisa nokuqinisa amaqembu ayo angu-178 aqapha izindawo zokuhlala namapulazi, futhi itshale imali ekuqeqesheni amavolontiya kanye nokwandisa amakhono ayo akhethekile okuphendula ezimweni eziphuthumayo, ubuchwepheshe, kanye nezinhlelo zokuxhumana. Ngenxa yokuthi imiphumela engokomzimba nengokomzwelo yokuhlaselwa epulazini idlulela ngale kwendawo yobugebengu eseduze, inhlangano izokwandisa nomthamo weyunithi yayo yokuhlukumezeka futhi iqhubeke nokubhala phansi ukuhlaselwa epulazini. I-AfriForum izoqhubeka nokuveza amaqiniso abhekene nemiphakathi yasemaphandleni, futhi icindezele uhulumeni ukuze kuqinisekiswe ukuthi uhlelo lukazwelonke lokuphepha emaphandleni luqaliswa ngempumelelo.
isiZulu



