I-AfriForum ikhuthaza uNgqongqotjhe uNyhontso bona angenelele ukuqinisekisa ukuvikeleka kwamalungelo wokusebenzisa nokuba nenarha eMpumalanga

I-AfriForum ibawa ngokurhabako uNgqongqotjhe wezokuBuyiselwa kweNarha nokuThuthukiswa kweeNdawo zamaKhaya, uMzwanele Nyhontso, bona angenelele ukuqinisekisa amalungelo wokuhlala nokusebenzisa inarha ebalimini bakaMasipalata weThembisile Hani eMpumalanga.

Abalimi laba baqalene nomraro omkhulu wokungaqinisekiswa kwamalungelo wabo wokuhlala nokusebenzisa inarha, ngombana abanikelwa iimvumelwano namkha amakontraga wesikhathi eside wokuqatjha inarha namkha ubunikazi bayo, naphezu kobana abanye babo nemindeni yabo sebahlezi begodu basebenza emaplasini la iminyaka eminengi.

Irhelo labalimi abama-75 abathinteka ngokungabi nesiqinisekiso samalungelo wenarha lifakwe encwadini ethunyelwe kuNgqongqotjhe.

Isiquntwesi esithethwe yihlangano elwela amalungelo wabantu, i-AfriForum, silandela ukungaphendulwa kwencwadi namkha kweencwadi zehlangano yabalimi iLimamlimi Farmers’ Association abazithumele kuNgqongqotjhe. Sibuye ngemva kobana iinhlangano ezimbilezi zivumelene ngoKhukhulamungu ukuhlanganisa amandlazo bona zilwele ukuqinisekiswa kwamalungelo wabalimi wokuhlala nokusebenzisa inarha.

 U-Barend Uys, oyiHloko kezokuBambisana neTjhebiswano lamaSiko e-AfriForum, uthi umNyango wesiFunda uthi angeze kwenziwe iimvumelwano zokuqatjha nenani labalimi, kodwana iqiniso kukuthi iimvumelwano namkha amakontraka anjalo sele enziwe nabalimi abambalwa. Ukusungulwa kwama-Communal Property Associations (CPAs), kunye nendlela engakavuleki nengatjengisi ukuthembeka yokwabiwa kwehlabathi kuma-CPA la, nakho kuliya ukuraga kwemisebenzi yezokulima begodu sele kubangele nezenzo zokuguruzela.

Incwadi ethunyelwe kuNyhontso godu iveza ukuthi iimvumelwano zokuqatjha ihlabathi, iinsiza zokulima kunye nokufinyelela isekelo leemali, okubalwa hlangana nazo iimbonelelo, iimali zokuthuthukisa kunye neemali ezibolekako, kuthiwa ngasikhathi zisetjenziswa ziinkhulu zomNyango wesiFunda njengendlela yokuthokozisa abantu abathileko, kunokobana zikhutjhwe ngehlelo elinobulungiswa, elingathathi ihlangothi nelikhambisana nomthetho. Lokhu kwenza kubonakale ngasuthi ukukhetha abantu abathileko, ukusebenzisa kumbi amandla wesikhundla kunye nokukhohlakala sekuyinto ejayelekileko nakwabiwa iimvumelwano zokuqatjha ihlabathi nezesekelo lezokulima

 U-Uys godu uveza bona ukulima kufuna ukuhlelwa kwesikhathi eside, ukutjalwa kwemali enengi kanye neendleko eziphezulu zokuraga imisebenzi yokulima. Ye-ke, angeze kwaba nepumelelo ngaphandle kokuqinisekiswa bona abalimi bazokuhlala nokusebenzisa inarha isikhathi eside. Ukungabi nesiqinisekiso sokuhlala nokusebenzisa inarha sekubangele ukufadalala kwemisebenzi yokulima, kwatjhiya imindeni inganalitho begodu kwabangela nokulahleka kweempilo. “Ukungabi nobunikazi benarha neemvumelwano zokuyibhadela kukhandela nabalimi ekuzivikeleni ngokwaneleko eenarheni zabo ekuthathweni ngokungemthetho, nokumayina, ukuthunjwa kwamaplasi nezinye izenzo zobulelesi,” kutjho u-Uys.

“Indlela urhulumende aziphatha ngayo ithumela umlayezo wokobana imiNyango yezokuBuyiselwa kweNarha nokuThuthukiswa kweeNdawo zemaKhaya ayikakukhuthaleli ukuqinisekisa bona abalimi abasakhasako, abalimi abancani nabalimi bezokurhwebelana abathembele enarheni ephethwe ngurhulumende, bathola ilungelo lokuhlala nokusebenzisa inarha isikhathi eside kunye nobunikazi bayo, naphezu kwemifakela ephikisana nalokho eyenziwa bosopolitiki. Ngiyiphi enye ihlathululo engaba khona ngeqiniso lokobana abaphathi bemiNyango baragela phambili nokwala ukunikela abalimi iimvumelwano zesikhathi eside zokubhadela inarha namkha ubunikazi bayo, nanyana inengi labalimi nemindeni yabo sele basebenze emaplasini la amatjhumi weminyaka?” kuphetha u-Uys.

Become a member

Make a donation

Similar Posts

Ons is Afrikaners