I-AfriForum icela kutsi imiphakatsi isebentisane ndzawonye kuze ivikele Sigaba 235

Barend Uys (English)

I-AfriForum icela kutsi imiphakatsi yemasiko naleminye imiphakatsi kanye nebaholi bayo bambisane ngenjongo lefanako kuze kucinisekiswe kutsi Sigaba 235 seMtsetfosisekelo siyagcinwa. Lesicelo senteke ngemuva kwesatiso lesikhishwe nguMzwanele Manyi, lilunga lePhalamende lelicembu le-MK (MKP), mayelana nenhloso yakhe yekuchibiyela uMtsetfosisekelo wesi-24, lohlose kucisha Sigaba 235 seMtsetfosisekelo futsi ngaleyo ndlela kwemukwe yonkhe imiphakatsi yemasiko naleminye imiphakatsi lilungelo lekutikhetsela. I-AfriForum itfumele tikhalo letibhalwe phansi mayelana nalendzaba ngeLisontfo (26 April 2026).

Ngekusho kwa-Barend Uys, Inhloko Yekuchumana Nekubambisana Kwemasiko e-AfriForum, lesichibiyelo lesihlongotwako sikuhlasela onkhe emasiko kanye naleminye imiphakatsi lelwela kutimela, kutibusa ngemasiko kanye nekutikhetsela ngekuvumelana nemtsetfo wemave emhlaba. Uys uphindze achaze kutsi kucitfwa kweSigaba 235 kutawushayisana neTigaba 20 na-28 teSivumelwano sase-Afrika Ngakutemtsetfo Webantfu Nemalungelo Etakhamuti (ACHPR), Tigaba 1, 5 na-27 seSivumelwano Semhlaba Wonkhe Ngetemtsetfo Nembusave (ICCPR) saMhlabuhlangene (UN), kanye neTigaba 3, 4 na-8 te-UN Simemetelo Ngemalungelo Ebantfu Bemdzabu (UNDRIP).

I-AfriForum iphikisana kakhulu nekwesulwa kweSigaba 235 futsi incoma kutsi sigcinwe singakashintjwa ngenca yaletizatfu letilandzelako, kanye naletinye:

  • Sigaba 235 seMtsetfosisekelo, lesivuma “imbono yelilungelo lekutibusa kwanoma ngumuphi umphakatsi lohlanganyela emagugu lafanako emasiko nelulwimi, endzaweni letsite kuleRiphabhulikhi nobe nganoma nguyiphi lenye indlela” sihambisana ne-ACHPR, i-UNDRIP kanye ne-ICCPR.
  • Ngekwenta tintfo letihlose kucedza lilungelo lekutikhetsela njengobe lishiwo kuSigaba 235, i-MKP yephula lokushiwo yi-ACHPR, i-UNDRIP kanye ne-ICCPR.
  • Tintfo letentiwa yimiphakatsi ezingeni leliphansi kanye nebaholi bendzabuko tingephansi kweSigaba 235, futsi i-MKP ayikwati mbamba lokubalulekile, tifiso, kanye netimo letibhekene nemiphakatsi yemasiko kanye naleminye kulelive.
  • Tichibiyelo temtsetfosisekelo letihlongotwako tanyalo netangesikhatsi lesendlulile letentiwe yi-MKP tihlose kwandzisa emandla ahulumende ekubusa nekugcogca emandla endzaweni yinye, lokuyintfo lelimata inkhululeko nemalungelo emiphakatsi nebantfu ngabanye.
  • Lemetamo yekwesula Sigaba 235 seMtsetfosisekelo ikuphambuka lokuyingoti esivumelwaneni lesentiwa lesenta kutsi kusungulwe luhlelo lwalamuhla lwaseNingizimu Afrika.

Ngekusho kwa-Uys, i-MKP yasho ePhalamende kutsi Sigaba 235 seMtsetfosisekelo kufanele sesulwe ngobe imiphakatsi yemaBhunu, lefana ne-Orania, isisebentisa kabi kute itsetselele kuba khona kwayo. “Ngekuya ngetichibiyelo teMtsetfosisekelo letihlongotwe yi-MKP nyalo naletake tahlongotwa esikhatsini lesendlulile, letizatfu timane nje tiyindlela yekufihla tento letihlose kubhubhisa imiphakatsi yemasiko, emalungelo emasiko kanye nemalungelo emhlaba, kute ekugcineni kwakhiwe umbuso lonemandla lamakhulu nalocindzetelako lapho khona bosopolitiki banemandla onkhe kantsi imiphakatsi, baholi bendzabuko kanye nebantfu ngabanye banenkhululeko, emalungelo kanye nemandla lamancane kakhulu. Lenhloso yekucindzetela iyabonakala nangabe lesiphakamiso sekwesulwa kweSigaba 235 seMtsetfosisekelo sifundvwa kanye neMtsetfosivivinyo wesi-22 we-MKP wekuchibiyela uMtsetfosisekelo, lohlose kucedza bunikati bemhlaba lobutimele kulelive futsi wente hulumende abe ngumnakekeli wawo wonkhe umhlaba nemitfombo yemvelo ngekuchibiyela Sigaba 25 seMtsetfosisekelo.”

“I-MKP itsi Sigaba 235 akusiso sebantfu base-Afrika nekutsi kuvikelwa kwemalungelo emuntfu ngamunye kusicinisekiso lesenele semalungelo emasiko newelicembu. I-ACHPR ngekuhlakanipha ivikela omabili emalungelo emuntfu ngamunye kanye newelicembu futsi ibheka kutilawula njengelilungelo lelingeke litsatfwe – kuyacaca kutsi ecinisweni yi-MKP lengasiyo yebantfu base-Afrika,” kuphetsa Uys.

siSwati

Similar Posts

Magsmisbruik