AfriForum e ikuela mo baaging gore ba šome mmogo go šireletša Karolo 235
AfriForum e ipiletša go ditšhaba tša setšo le ditšhaba tše dingwe go šoma mmogo go latelela maikemišetšo a go netefatša gore Karolo ya 235 ya Molaotheo e ka se fetošwe. Boikuelo bjo bo dirilwe go arabela tsebišo yeo e dirilwego ke Mzwanele Manyi wa Lekoko la MK (LMK) yo e lego MP malebana le Molaokakanywa wa gagwe wa Mametleletsweng wa bo 24, wo maikemišetšo a wona e lego go phimola Karolo 235 ya Molaotheo go amoga merafe ka moka ya setšo le merafe e mengwe tokelo ya yona ya go ipuša. AfriForum e rometše ditshwaotshwao tša yona tšeo di ngwadilwego ka Sontaga sa di 26 Moranang 2026.
Go ya ka Barend Uys, Tlhogo ya Dikamano le Tirisano Gare ga Ditso Tse di Farologaneng kwa AfriForum, maikemišetšo a molao wo o fetotšwego ke go hlasela ditšhaba ka moka tša setšo le ditšhaba tše dingwe tšeo di katanelago go ikemela, go ikemela ka bobona le go ipuša go ya ka molao wa boditšhabatšhaba. Uys o tšwela pele go hlaloša gore go fedišwa ga Karolo ya 235 go tla thulana le Dithekgo tša 20 le 28 tša Tšhata ya Afrika ya Ditokelo tša Batho le Merafe (ACHPR), Dithekgo tša 1, 5 le 27 tša Tumelelano ya Boditšhabatšhaba ya Ditšhabakopano (UN) tšeo di boletšwego ka go Tumelelano ya Boditšhabatšhaba ya Ditokelo tša Maloko a Setšhaba le a Sepolotiki (ICCPR), gammogo le Dithekgo tša 3, 4 le 8 tša Dipolelo tša UN tšeo di boletšwego ka go Dipolelo tšeo di Dirilwego ka ga Ditokelo tša Merafe ya Setšhaba (UNDRIP).
AfriForum e kgahlanong kudu le go phumolwa ga Karolo 235 gomme e šišinya gore e tlogelwe e sa fetošwa ka lebaka la mabaka a a latelago, magareng ga a mangwe:
- Karolo ya 235 ya Molaotheo, yeo e sepelelanago le “kgopolo ya go ikemela ga merafe efe goba efe fela yeo e nago le tokelo ya go lekana ya setšo le polelo, e ka se be karolo ya naga ya rena goba Repabliki ya rena goba ka tsela ye nngwe fela” yeo e sepelelanago le ACHPR, UNDRIP le ICCPR.
- Ka go tsenela ditiro tšeo di ikemišeditšego go senya tokelo ya go ipuša yeo e amogetšwego ke Karolo 235, MKP e thulana le ACHPR, UNDRIP le ICCPR.
- Mediro yeo e dirwago ke merafe ya batho ba maemo a tlwaelegilego le ke baetapele ba bona bogoši e dumeletšwe ke Karolo ya 235, gomme MKP ga e na taba le dilo tše bohlokwa, mekgele, gammogo le mathata a merafe ya setšo le merafe e mengwe yeo e lego gona ka nageng ya rena.
- Maikemišetšo a melao ya bjale le ya kgale ya molaotheo ke go tiiša taolo ka mmušong go šenya tokologo le ditokelo tša ditšhaba le tša batho ka o tee ka o tee.
- Maiteko a go phumola Karolo 235 ya Molaotheo ke kgato ye kotsi ya go hlokomologa ditumelelano tšeo di dirilwego le tšeo di dirilego gore re be le tshepedišo ya bjale ya Mmušo wa Afrika Borwa.
Go ya ka Uys, MKP e be e hlagišitše mabaka ka Palamenteng gore Karolo 235 ya Molaotheo e swanetše go phumolwa ka lebaka la gore merafe ya MaAfrika-Borwa, go swana le Orania, e e šomišitše ka tsela ye e sa swanelago go bontšha lebaka la go ba gona ga bona. “Go ya ka dimametlelelo tša ga bjale le tša nako ye e fetilego tša MKP, mabaka a a bone ke a go ba mabaka a nnete a ditiro tša bona tša go senya merafe ya setso, ditshwanelo tša setso le ditshwanelo tša go ba le dithoto ka dipoelo tše di tla dirago gore mmušo o gagamatse taolo gotlhe gore boradipolotiki ba nne bone fela ba ba tshwereng taolo ka botlalo gore merafe, magosi le batho ka o tee ka o tee ba amogiwe kgololesego, ditshwanelo le taolo e ba nang le yona. Go tiiša taolo ye go bonagala gabotse go tšhišinyo ya go phumola Karolo 235 ya Molaotheo yeo e balwago mmogo le Koketšo ya 22 ya MKP ya Molaotheo, yeo maikemišetšo a yona e lego go fediša kgonagalo ya go ba ga bona le mafase ka nageng ya rena le go dira gore mmušo e be wona mong wa mafase ka moka le ditšweletšwa tša tlhago ka go fetola Karolo 235 ya Molaotheo.”
MKP e bolela gore Karolo 235 ga e sepelelane le setšo sa Seafrika le gore tšhireletšo ya ditokelo tša batho ka o tee ka o tee ke yona fela kgonthišetšo ya gore ba tla ba le ditokelo tša bona tša setšo le tša setšhaba. ACHPR e šireletša ditokelo tša batho ka o tee ka o tee le tša ditšhaba gomme e emela tokelo ya bona ya go ikemela bjalo ka tokelo ya motheo yeo e ka se nkiweng go bona.
