I-AfriForum ibawa imiphakathi ibambisane ukuvikela isiGaba (Section) sama-235

Barend Uys (English)

I-AfriForum ibawa imiphakathi eraga amasiko neminye imiphakathi kunye nabadosiphambili bayo bahlangane ngombono owodwa wokuqinisekisa bona isiGaba sama-235 somThethosisekelo sihlala sinjalo. Isibawesi silandela ipendulo yesaziso esenziwe nguMzwanele Manyi, ilunga le-MK Party (MKP) MP, mayelana nesihlongozo sakhe sama-24 sokutjhugululwa komThethomlingwa kuMthethosisekelo esinqophe ukususwa kwesigaba sama-235 somThethosisekelo ngokwenza njalo kwemukwe yoke imiphakathi eraga amasiko kunye neminye imiphakathi ilungelo labo lokuzithathela iinqunto. I- AfriForum yethule iintatimende ezitloliweko ezimayelana nalokhu elangeni langoSondo (ngomhlaka-26 April 2026).

Ngokutjho kwaka-Barend Uys, oyiHloko i-Head of Intercultural Relations and Cooperation ku-AfriForum, itjhuguluko elihlongozwakweli kukuhlasela namkha kuyipi eqaliswe kiyo yoke imiphakathi eraga amasiko kunye neminye imiphakathi ezama ukuziphilisa, ezama ukuzijamela ngokwamasiko nokuzijamela ngokukhambisana nomthetho  weentjhabatjhaba. Okhunye godu u-Uys uveza bona ukususwa kwesiGaba sama-235 kungatjhayisana nama-Articles 20 nama- 28 we-the African Charter on Human and Peoples’ Rights (ACHPR),i- Articles 1, 5 nama- 27 we- the United Nations’ (UN) International Covenant on Civil and Political Rights (ICCPR), begodu nama-Articles 3, 4 nobu-8 we- UN Declaration on the Rights of Indigenous Peoples (UNDRIP).

I-AfriForum ayikhambisani nakancani nokususwa kwesiGaba sama-235 begodu iphakamisa bona siliswa sihlale sinjalo singatjhugululwa nganazi iinzathu ezilandelako, hlangana nezinye:

  • IsiGaba sama-235 somThethosisekelo, esivumelana “nombono welungelo lokokobana eminye neminye imiphakathi enamasiko namagugu wamalimi akhambisanako, endaweni yombuso weRiphabliki namkha nanyana ngiyiphi indlela” ekhambisana ne- ACHPR, UNDRIP and ICCPR ukobana izithathele iinqunto,
  • Ngokuzibandakanya emisebenzini enqophe ukubhidliza ilungelo lomuntu lokuzithathela iinqunto njengombana livunyelwa siGaba sama-235, ngokwenza njalo i-MKP ilwisana nemithetho ye-ACHPR, UNDRIP and ICCPR.
  • Izenzo ezithethwe miphakathi ezingeni eliphasi nalezo ezithethwe Makhosi ziyakhambisana nesiGaba sama-235, begodu kutjho khona bona i-MKP yona ayinandaba nalokho okunyulwa babantu,nokufunwa babantu, begodu ayikhathali nangezinto ezimaqiniso zemiphakathi eraga amasiko begodu neminye imiphakathi enarheni.
  • Iinhlongozo zangaphambilini nalezi zamuva ezenziwe kumthethosisekelo yi-MKP zihlose ukobana kube nombuso ongulizwi aliphikiswa ukuze kulimale ikululeko kunye namalungelo wemiphakathi kunye newabantu abazijameleko.
  • Umzamo wokususa isiGaba sama-235 somThethosisekelo lo usisenzo esiyingozi khulu kilokho okubonisenwe ngakho okukghonakalise bona kube khona ukuhlonywa kwemithetho yanje kileSewula Afrika etja.

Ngokutjho kwaka-Uys, i-MKP iveze umbono ePalamende wokobana isiGaba sama-235 somThethosisekelo kufanele sisuswe ngombana imiphakathi yama-Afrikaner efana ne-Orania, isisebenzisa ngendlela engakafaneli ngombana isisebenzisela ukuvikela ukuba khona kwabo. “Ngokuqala iinhlongozo zanje nalezo zangaphambilini zokutjhugululwa komthethosisekelo eziphakanyiswa yi-MKP, indlela abacabanga ngayo le kukusebenzisa isitatimende sokubhidliza imiphakathi eraga amasiko, amalungelo wamasiko namalungelo wepahla, ngokomphumela wokugcina  kuhlonywa umbuso ongulizwi aliphikiswa lapha abosopolitiki  baba nawo woke amandla begodu baba nelawulo loke emiphakathini, amakhosi kunye nabantu bazithola banganawo amalungelo kunye namandla . Ihloso yokungaba ngulizwi aliphikiswa le ibonakala kuhle lokha ukususwa kwesiGaba sama-235 somThethosisekelo kufundwa kokubili neeTjhuguluko lama-22 lomThethomligwa kumThethosisekelo elenziwe yi-MKP, okuhlose ukuphelisa ubunikazi obungasese bobunikazi bendawo nemithombo yemvelo ngokutjhugulula isiGaba sama-25 somThethosisekelo.”

“I-MKP itleyima bona isiGaba sama-235 asikhambisani nesiko lama-Afrika nokuthi ukuvikelwa kwamalungelo wabantu kuqinisekiswe ngokwaneleko mayelana namalungelo wamasiko kunye neweenqhema. I-ACHPR ngobuhlakani ivikela begodu itjheja amalungelo wabantu kunye neweenqhema begodu ithatha bona ukuzithathela iinqunto kulilungelo umuntu angeze amukwa lona – kutjhatjhalazi bona kuhlekuhle ngiyo kanye i-MKP engakhambisani nesiko lama-Afrika,” kuswaphelisa u- Uys.

Similar Posts

Magsmisbruik