|

Tšea karolo go lwela lefase, setšo le botee bja ditšhaba tša setlogo – AfriForum

AfriForum e dira boipiletšo go ditšhaba tša setšo, ma-Khoi-San le ditšhaba tše dingwe tša setšo le tša bodumedi gore di kopanele ntweng ya go lwela ditokelo tša setšo le tša setšhaba, go kgonthišetša gore di fihlelelwe ka botlalo. Boipiletšo bjo bo tla ka morago ga gore ka Phato 14 AfriForum e romele ditshwaotshwao tše dintši tša Molaokakanywa wa Boetapele bja Setšo le bja Khoisan.

Gare ga dilo tše dingwe, ditlhaloso tša AfriForum di gatelela go gatakelwa ga ditshwanelo tša ditšhaba tša setšo; matla a feteletšego le a sa swanelago ao a neilwego bahlankedi ba mmušo; go se kwešišwe le go senywa ga molao wa setšo; go etišwa pele ga dikgahlego tša mmušo, le go hlokomologwa le go nyatšwa ga dikgahlego le dilo tša bohlokwa tša setšhaba. Go bea molao ka ntle le go botšološišwa, woo o thulanago le setšo sa ma-Khoisan le sa ditšhaba tše dingwe tša setlogo.

Go ya ka Barend Uys, e lego Hlogo ya Ditswalano tša Ditšhaba tše Dintši le Tirišano, AfriForum, ka tsela yeo molao o lego ka yona gona bjale, o dumelela tona-kgolo ya profense go fetoša taolo ya naga ya setšhaba sa setlogo go sa šetšwe ge e ba kgoro ya setšhaba ya setšo e dumelelana le seo goba go se bjalo.

“Ga bjale, go ya ka Karolo 20 ya Tlhabollo ya Molao wa Tšhomišo ya Naga wa bo 112 wa 1991, morafe wa setšo o ka kopa tona yeo e hlomilwego go fetoša lefase gore le laolwe ke morafe. Bontši bja dinaga tša merafe ya setšo di sa le ka tlase ga taolo ya mmušo. Pušo e laola boemong ba batho. Nnete ke gore mmušo ga o dire maiteko afe goba afe go diriša molao wo o lego gona gona bjale go fetoša lefase gore le laolwe ke morafe. Ka fao, temana ye e thulana le ditshwanelo tša lefase le tokelo ya merafe ya setšo e e nago le yona, go realo Uys.

“Boemo bja gona bjale bo bontšha go hlokomologa ga mmušo tshwanelo ya ditšhaba ya go ba le naga nageng ya rena, gomme ga go na boikemišetšo bja go fetola seo. Se se gatelela lebaka leo ka lona ditšhaba gotee le badudi ba swanetšego go lwantšha Molao wa go Nkelwa Naga, bjalo ka ge AfriForum e dira bjalo gona bjale.”

AfriForum e dumela gore molao wo o kgoma setšo sa setšhaba le sa morafo sa ma-Khoi-San, gotee le sa ditšhaba tše dingwe tša ka ntle gomme o bea go ba gona ga ditšhaba tša setlogo kotsing.

“Go a tshwenya go bo Molaotlhomo o tlhokomologa ditshwanelo tsa  morafe tsa setso le tsa ditlhopha tsa merafe e mengwe, jaaka fa seno se netefadiwa, gareng ga dilo tse dingwe, ke Tšhata ya Aforika ya Ditshwanelo Tsa Batho le Tsa Morafe le ke Maitlamo a Ditšhaba-Kopano ka ga Ditshwanelo Tsa Batho ba Setso (United Nations Declaration on the Rights of Indigenous Peoples [UNDRIP]), e Aforika Borwa e leng mosaeni-mmogo wa yone; gape e dirisa taolo kwa ntle ga go utlwa pele mo bathong gore bone ba a reng ka yone e blie ga e dirise tšhono eno go tlhoma molao o o tla tlhofofaletsang merafe eno go tshela go ya ka setso sa yone, jaaka fa go laela jalo Karolo 235 ya Molaotheo, gore ba ikagele bokamoso jwa bone,” go bolela jalo Uys.

“Molao wo o lego mabapi le ditšhaba tša setšo le boetapele bja tšona o swanetše go etiša pele ditšhaba tša setšo le mekgwa ya tšona ya go phela, gotee le tsela yeo lefase le lebelelago ditšhaba tšeo le ditekanyetšo tša tšona. Ka fao, AfriForum e ipiletša go ditšhaba ka moka tša setšo go itlhama le go tia le go šoma mmogo go netefatša gore di direla ditšhaba ka moka tša naga ya rena bokamoso bjo bokaone.”

Become a member

Make a donation

Similar Posts

Ons is Afrikaners