Feite oor vetplante en hul waarde vir die omgewing
Klein plante. Groot aanpassings. Groot waarde.
Vetplante is nie net dekoratiewe plante nie. Hulle is aangepas om met min water te oorleef en vorm deel van Suid-Afrika se unieke biodiversiteit en ekosisteme.
Die Suid-Afrikaanse Nasionale Biodiversiteitsinstituut (SANBI) beskryf vetplante as plante wat spesiaal aangepas is vir droë omgewings en water in die gespesialiseerde weefsels van hul blare, stingels of wortels kan stoor. Suid-Afrika het byna 30 plantfamilies wat gedeeltelik of volledig vetplantagtig is.
Bron: (SANBI)
FEIT 1: Vetplante is waterwys
Hulle kan water stoor.
Vetplante het dik, vlesige blare, stingels of wortels waarin hulle water kan stoor. Hierdie aanpassing help hulle om in droë, onvrugbare omgewings te oorleef.
Sommige vetplante het ook ander waterbesparende eienskappe, soos ‘n wasagtige oppervlak, klein blare of kompakte groeivorme.
Waarom is dit belangrik? Hierdie aanpassings maak baie vetplante geskik vir waterwyse tuine, mits spesies gekies word wat by die plaaslike klimaat pas.
Bron: SANBI
FEIT 2: Sommige vetplante gebruik CAM-fotosintese
Hulle maak slim gebruik van omstandighede gedurende die nag.
CAM-fotosintese is ’n fotosintese-aanpassing genaamd ‟Crassulacean acid metabolism”.
By CAM-plante word die huidmondjies gewoonlik snags oopgemaak om CO₂ op te neem. Gedurende die dag wanneer dit warmer is, word die huidmondjies gesluit; dit help om waterverlies te beperk.
Bron: Nature
Let wel: Ter wille van akkuraatheid moet ons nie sê “alle vetplante doen dit” nie. Die spekboom (Portulacaria afra) is byvoorbeeld ’n fakultatiewe CAM-plant. Dit beteken die mate waarin dit CAM gebruik, kan verander volgens omstandighede soos waterstres.
Bron: ScienceDirect
FEIT 3: Suid-Afrika het ’n buitengewone vetplant- en plantdiversiteit
Die Sukkulente Karoo is wêreldwyd uniek.
Dit word internasionaal erken as die wêreld se enigste dor woestyn-bioom.
Die bioom beslaan ongeveer 116 000 km² en bevat ongeveer 6 356 plantspesies waarvan 40% endemies is.
Ongeveer 40% van die plantspesies wat daar voorkom, kom met ander woorde nêrens anders in die wêreld natuurlik voor nie.
Bron: UNESCO World Heritage Centre
FEIT 4: Die spekboom kan ’n rol in die herstel van ekosisteme speel
Die spekboom (Portulacaria afra) is meer as net ’n gewilde vetplant.
Dit is ’n Suid-Afrikaanse vetplant wat van nature deel vorm van subtropiese struikgewasse.
Dit word gebruik in die herstel van gedegradeerde spekboomveld waar herstelpogings daarop gemik is om:
- koolstof in plante en grond te herstel;
- biodiversiteit te ondersteun;
- gronderosie te verminder;
- grond se waterhouvermoë te verbeter; en
- die funksionering van die ekosisteem te herstel.
Wetenskaplike navorsing het getoon dat die herinstelling van spekboom in gedegradeerde habitatte kan help om ekologiese funksies te herstel.
Bron: PubMed Central (PMC
SANBI beskryf die spekboom ook as ’n spesie wat vir hersteldoeleindes in semi-dor landskappe en struikveld gebruik word.
Bron: PlantZAfrica
FEIT 5: Vetplante vorm deel van voedselwebbe en habitatte
Hulle is deel van ’n groter ekosisteem.
Vetplante is nie geïsoleerde plante nie. Hulle vorm deel van Suid-Afrika se natuurlike plantgemeenskappe en kan voedsel en ‘n habitat aan ander organismes bied.
Bye en nektarvoedende voëls besoek byvoorbeeld die blomplante in die Pretoria Nasionale Botaniese Tuin se vetplanttuin.
Bron: SANBI
HET JY GEWEET?
Vetplante is nie almal familie van mekaar nie.
In Suider-Afrika is daar byna 30 plantfamilies waarvan lede gedeeltelik of volledig vetplantagtig is. Die soortgelyke voorkoms van baie vetplante het dikwels onafhanklik ontwikkel as gevolg van soortgelyke omgewingstoestande.
Bron: SANBI
“Skenk ’n minuut aan die natuur: Ontdek Suid-Afrika se vetplantdiversiteit”
Bron: SANBI – Succulent Garden
“LEER. BESKERM. BEWAAR: Ontdek watter Suid-Afrikaanse plante beskerming nodig het.”
Bron: SANBI – Red List of South African Plants
