{"id":91290,"date":"2025-03-10T06:56:41","date_gmt":"2025-03-10T06:56:41","guid":{"rendered":"https:\/\/www.artikels.afriforum.co.za\/?p=91290"},"modified":"2025-03-10T06:56:43","modified_gmt":"2025-03-10T06:56:43","slug":"molaokakanya-wa-traditional-le-khoi-san-leadership-wo-o-lwantshanago-le-diklareiseni-ya-un-afriforum-e-kgopela-ministara-letona-go-phethagatsa-tiro-ya-gagwe-ka-go-hlokomela-ditso-tsa-ditshaba","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.artikels.afriforum.co.za\/en\/molaokakanya-wa-traditional-le-khoi-san-leadership-wo-o-lwantshanago-le-diklareiseni-ya-un-afriforum-e-kgopela-ministara-letona-go-phethagatsa-tiro-ya-gagwe-ka-go-hlokomela-ditso-tsa-ditshaba\/","title":{"rendered":"Molaokakanya wa Traditional le Khoi-San Leadership wo o lwant\u0161hanago le diklarei\u0161eni ya UN, AfriForum e kgopela Ministara (Letona) go phethagat\u0161a tiro ya gagwe ka go hlokomela dit\u0161o t\u0161a dit\u0161haba."},"content":{"rendered":"\n<p>Go ya ka AfriForum, molaokakanywa wa Traditional and Khoi-San Bill wa 2024 (TKLB) go ya ka fao o theilwego, o lwant\u0161hana le molao wa United Nations Declaration on the Rights of Indigenous Peoples (UNDRIP). Ka fao, AfriForum lehono e i\u0161it\u0161e kgopelo go Ministara wa Cooperative Governance le Traditional Affairs (COGTA), Velenkosini Hlabisa, gore a \u0161et\u0161e dinyakwa le ditokelo t\u0161a dit\u0161o t\u0161a dit\u0161haba ka go dira diphetogo ka go molaokakanywa wo.<\/p>\n\n\n\n<p>AfriForum e t\u0161wet\u0161ipele ka go lemo\u0161a gore molaokakanywa wo o swanela go fetolwa gore o bont\u0161he hlompho le seriti sa mago\u0161i, meloko ya bogo\u0161ing le dit\u0161haba, le go ba neela maatla a go etapele go i\u0161a batho go bokamoso bjo ba ipeakanyet\u0161ago bjona. Lengwalo le la go ya go Ministara (Letona) le tla ka morago ga pego yeo AfriForum ye e ngwadilwego e fa dit\u0161hi\u0161inyo ka ga molaokakanywa wo, mo bekeng ya go feta.<\/p>\n\n\n\n<p>Go ya ka Barend Uys, Hlogo ya AfriForum ya Intercultural Relations and Cooperation, ka fao molaokakanywa o ngwadilwego ka wona o dira gore go be le dipelaelo. Ka go phetolo ya palamente ya 2023, Tona ya (Ministara wa) COGTA e retile le go hlalo\u0161a UNDRIP go ba \u201cmotheo wo o lekanyedit\u0161wego wa t\u0161wet\u0161opele, seriti le hlompho ya badudi goba set\u0161haba\u201dseo se \u201chlalo\u0161ago ditokelo t\u0161a batho le go hlalo\u0161a ka fao di amago maloko a a it\u0161ego a badudi le dit\u0161haba t\u0161a lefase la rena. Le ge Mmu\u0161o wa Afrika-Borwa o amogela diklarei\u0161eni ye, TKLB e ganana kudu le dikokwane t\u0161eo diklarei\u0161eni ye e di \u0161i\u0161inyago.<\/p>\n\n\n\n<p>Ka go lengwalo la go ya go Hlabisa, AfriForum e hlalo\u0161a gore:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Molaokakanywa wo ga ona toka e bile ga o nyakegi ka ge o dumelela fela maemo a mabedi a boetapele bja dit\u0161haba t\u0161a ba Khoi-San mola e le gore go na le maemo a mararo a boetapele bja dit\u0161haba t\u0161a magae,<\/li>\n\n\n\n<li>Di\u0161haba t\u0161a Khoi-San ga se di akaret\u0161we ka go ya go emela ditaba t\u0161a ba Khoi-San le ge e le gore ba kgona go ikemela go fa le go sekaseka melao le dihlabollo t\u0161a dit\u0161o le melao yeo e amago dit\u0161haba t\u0161a Khoi-San.<\/li>\n\n\n\n<li>Temana ya 16(18) le 16(19) e fa Tonakgolo maatla a go t\u0161eya naga ya set\u0161haba ka kgang, ba rata go ba ba sa rate, (ke ka taelo ya maatla a tiri\u0161o ya \u201camend the area of jurisdiction\u201d) ge a seno begela lekgotla la kgoro ya mo\u0161ate goba khansele ya ka tlase.<\/li>\n\n\n\n<li>Tonakgolo o fiwa maatla a go t\u0161eya (go amoga) maatla le me\u0161omo ya khansele goba lekgotla la kgoro ya mo\u0161ate mo lebakeng leo le (goba nako yeo e) sa tsebjego,\u00a0 e bile go se na yoo goba bao ba hlokomelago gore o sepet\u0161a dilo ka tshwanelo goba aowaa.<\/li>\n\n\n\n<li>Molaokakanywa o fa Tonakgolo maatla a go t\u0161eya diphetho ka go kwano ye nngwe le ye nngwe yeo lekgotla la set\u0161o le mago\u0161i ba e tsenelago, goba ka go ba amoga maatla ao ba bego le ona.<\/li>\n\n\n\n<li>Molaokakanywa wo ga o fe mago\u0161i le makgotla a mago\u0161i maatla a go etapele, go hlama le go t\u0161welet\u0161a dikakanyo t\u0161a t\u0161welopele le diprojeke t\u0161a set\u0161haba. E fela o fokot\u0161a maatla a go itirela le go it\u0161wet\u0161apele ga set\u0161haba.<\/li>\n\n\n\n<li>Molaokakanywa wo, ka seemo seo o lego ka wona gona bjale, o lwant\u0161hana le di temana goba diatikile t\u0161e mmalwa t\u0161e di lego ka go UNDRIP.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>\u201cPeakanyo ya mant\u0161u ka go molaokakanywa wo e fa maseme a gore ga se ya ngwalwa go lebelet\u0161we le go nagana ka t\u0161wet\u0161opele le poloko ya mekgwa ya set\u0161haba, gammogo le set\u0161o, dipolelo, melao le bohwa bja set\u0161haba. Go bonala e kare maikemi\u0161et\u0161o e be e le gore balaodi ba mmu\u0161o ba kgone go ba le taolo ye e tlet\u0161ego ka go fokot\u0161a maatla a mago\u0161i gammogo le makgotla le me\u0161ate ya mago\u0161i\u201d A bolela bjalo Uys.<\/p>\n\n\n\n<p>Uys o fa ngangi\u0161ano ya go hlalo\u0161a gore \u201csebakeng sa gore e be molaokakanywa wa go matlafat\u0161a boetapele bja set\u0161o, makgotla le dit\u0161haba t\u0161a magae gore a lote bohwa le bokamoso bja bona, molaokakanywa wo o ba amoga goba go ba t\u0161eela maatla ao o a neelago balaodi le baetapele ba mmu\u0161o.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cPhedi\u0161ano le kagi\u0161ano ka khut\u0161o ya merafe ya dit\u0161o t\u0161e difapafapanego mo nageng di itheile godimo ga kwano le t\u0161homi\u0161ano gare ga dit\u0161haba t\u0161e di fapanego t\u0161eo le t\u0161ona di itheilwego ka go kamogelano le hlomphano. Ke ka fao AfriForum e gapelet\u0161ago gore go agwe neteweke ya dit\u0161habat\u0161haba t\u0161a go fapafapana t\u0161eo di tlago thu\u0161ana mo mabakeng a go swana le a, gore&nbsp; go be le bokamoso le phedi\u0161ano ye botse gare ga dit\u0161haba t\u0161e di fapanego le bana ba rena mo lefaseng la borwa bja Afrika.\u201d O fet\u0161a ka gorealo Uys.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Go ya ka AfriForum, molaokakanywa wa Traditional and Khoi-San Bill wa 2024 (TKLB) go ya ka fao o theilwego, o&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":26,"featured_media":91212,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"none","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","_kad_blocks_custom_css":"","_kad_blocks_head_custom_js":"","_kad_blocks_body_custom_js":"","_kad_blocks_footer_custom_js":"","_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"categories":[11190],"tags":[],"class_list":["post-91290","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-intercultural-cooperation"],"taxonomy_info":{"category":[{"value":11190,"label":"Intercultural cooperation"}]},"featured_image_src_large":["https:\/\/www.artikels.afriforum.co.za\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/Cogta.jpg",800,514,false],"author_info":{"display_name":"AfriForum","author_link":"https:\/\/www.artikels.afriforum.co.za\/en\/author\/chante-kelder\/"},"comment_info":0,"category_info":[{"term_id":11190,"name":"Intercultural cooperation","slug":"intercultural-cooperation","term_group":0,"term_taxonomy_id":11190,"taxonomy":"category","description":"","parent":11162,"count":116,"filter":"raw","cat_ID":11190,"category_count":116,"category_description":"","cat_name":"Intercultural cooperation","category_nicename":"intercultural-cooperation","category_parent":11162}],"tag_info":false,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.artikels.afriforum.co.za\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/91290","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.artikels.afriforum.co.za\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.artikels.afriforum.co.za\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.artikels.afriforum.co.za\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/26"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.artikels.afriforum.co.za\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=91290"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.artikels.afriforum.co.za\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/91290\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":91293,"href":"https:\/\/www.artikels.afriforum.co.za\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/91290\/revisions\/91293"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.artikels.afriforum.co.za\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/91212"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.artikels.afriforum.co.za\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=91290"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.artikels.afriforum.co.za\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=91290"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.artikels.afriforum.co.za\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=91290"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}